W placówkach medycznych większość praktyków – logopedów, psychologów oraz lekarzy diagnozując zaburzenia mowy i języka u pacjentów w wyniku uszkodzeń struktur mózgowych posługuje się klasyfikacją kliniczną.

Klasyfikacja ta opiera się na lokalizacji uszkodzenia mózgowego i objawów językowych i pozajęzykowych. Została opracowana w latach 60 XX wieku w Bostońskim Centrum Badań nad Afazją przez naukowców – praktyków Normana Geschwinda, Harolda Goodglassa, Editha Kalpana oraz Franka Bensona. Oparta jest na klasycznych podziałach afazji wg Wernickiego i Lichtheima.

Poniżej przedstawiam krótką charakterystykę poszczególnych typów afazji
wg klasyfikacji kliniczno-anatomicznej.



Afazja Brocka (ruchowa)
Uszkodzenia czołowo-boczne dominującej półkuli mózgu rozciągające się
na sąsiednie obszary

  • mowa spontaniczna ograniczona, niekiedy zniesiona
  • mowa niepłynna, występuje krótka faza (wypowiadanie słów wymaga wiele czasu i wysiłku)
  • mogą występować perseweracje, parafazje głoskowe, czy parafazje werbalne
  • łatwiejsze do werbalizacji jest odtwarzanie ciągów zautomatyzowanych
  • agramatyzm, styl telegraficzny
  • w stanach ciężkich mowa ograniczona do wypowiadania embolu
  • powtarzanie zaburzone
  • rozumienie wypowiedzi stosunkowo prawidłowe
  • mogą współwystępować cechy dyzartrii

Afazja Wernickego (czuciowa)
Uszkodzenia tylno-górnej części płata skroniowego dominującej półkuli mózgu

  • rozumienie wypowiedzi zburzone w różnym stopniu
  • mowa płynna, ale z niewielką zawartością informacyjną tzw. mowa „pusta”
  • dość często wypowiedzi chorego są niezrozumiałe dla odbiorcy
  • występują parafazje werbalne, głoskowe
  • żargon afatyczny → nagromadzenie neologizmów i parafazji werbalnych
  • stosunkowo brak trudności artykulacyjnych
  • głęboka anomia
  • brak świadomości z własnych trudności językowych

Afazja mieszana
Uszkodzenia wokół bruzdy Sylwiusza dominującej półkuli mózgu

  • w najcięższej postaci utrata zdolności językowych na poziomie wszystkich modalności językowych → afazja globalna
  • niekiedy zachowane są „szczątki” wypowiedzi (sylaba, słowo, stereotypowa fraza)
  • możliwe wypowiadanie treści zautomatyzowanych
  • rozumienie zaburzone w różnym stopniu
  • kontakt z pacjentem głównie pozawerbalny

Afazja przewodzenia
Uszkodzenia w okolicy zakrętu nadbrzeżnego dominującej półkuli mózgu,
przerwanie transmisji z okolicy Wernickego do okolicy Broca (pęczek łukowaty)

  • względnie płynna mowa spontaniczna, średnia długość frazy
  • rozumienie wypowiedzi stosunkowo prawidłowe
  • kontrola i świadomość popełnianych błędów zachowane
  • w stopniu głębokim zaburzone powtarzanie
  • może występować anomia, parafazje głoskowe

Afazja amnestyczna
Uszkodzenia okolicy zakrętu kątowego lub środkowego zakrętu skroniowego
dominującej półkuli mózgu

  • mowa spontaniczna płynna, poprawna artykulacja, ale pusta treściowo
  • mowa z względnie poprawną gramatyką
  • rozumienie stosunkowo zachowane
  • aktualizacja nazw zaburzona w stopniu głębokim (brak lub opóźniony czas reagowania, parafazje werbalne, peryfrazy)

Transkorowa afazja ruchowa
Uszkodzenia do przodu lub powyżej okolicy Broca

  • mowa poprawna artykulacyjnie (różnica z afazją Broca)
  • powtarzanie stosunkowo prawidłowe
  • rozumienie wypowiedzi stosunkowo zachowane
  • czytanie zachowane
  • anomia w niewielkim stopniu
  • mowa spontaniczna zaburzona lub znacznie zredukowana (zaburzone inicjowanie wypowiedzi), krótkie frazy
  • trudności w tworzeniu dłuższego zdania i wypowiedzi wielozdaniowej

Transkorowa afazja czuciowa
Uszkodzenia okolicy styku skroniowo-potylicznego z oszczędzeniem okolicy Wernickego

  • powtarzanie stosunkowo prawidłowe (różnica między afazją Wernickego)
  • mowa płynna, ale „pusta” treściowo (może dochodzić do żargonu afatycznego)
  • anomia, perseweracje, parafazje werbalne, głoskowe, neologizmy
  • mogą występować perseweracje
  • różnego stopnia zaburzenia interpretacji znaczenia słowa
  • artykulacja prawidłowa

Transkorowa afazja mieszana (Zespół izolowanego obszaru mowy)
Izolacja obszaru mowy od asocjacyjnych okolic czołowych,
skroniowych i ciemieniowych

  • wypowiedzi zredukowane, mogą pojawiać się stereotypowe zwroty
  • echolalia
  • możliwe nazywanie, ale w lżejszych przypadkach
  • w praktyce występowanie afazji globalnej

– Kevin Walsh: Neuropsychologia kliniczna. Gdańsk, 2005
– Wprowadzenie do neurologopedii. Red.: Andrzej Obrębowski. Poznań 2012
– Związek mózg-zachowanie w ujęciu neuropsychologii klinicznej. Red.: Anna Herzyk, Danuta Kądzielawa. Lublin 2012

Gościnnego wpisu udzieliła:


mgr Izabela Kacprzyk-Góraj – neurologopeda, logopeda ogólny i kliniczny. W pracy z pacjentami wykorzystuje podejście pragmatyczne. Podstawowym celem w terapii neurologopedycznej jest przywracanie i usprawnianie zdolności do komunikowania się z otoczeniem. Istotne jest wsparcie psychiczne oraz indywidualne podejście do chorego i jego terapii. 


Prawa autorskie

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *